کوچک جنگلی

در فراق استاد فریدون پوررضا

ا.شادمهر — Fri, 13 Apr 2012 15:45:36 +0000

چهارشنبه غروب که در حین مرور سایت ها و وبلاگ ها بودم متوجه شدم استاد موسیقی فولکلور گیلان فریدون پوررضا دیگر در بین ما نیست . خبر درگذشت او برایم بسیار ناراحت کننده بود و مطمئنم که این حس اکثر گیلانی هاست . استاد فریدون پوررضا شخصیتی فراتر از یک خواننده و آواز خوان داشت .او را به حق می توان در زمره محققان و پژوهشگران فرهنگ گیلان و همچنین موسیقی ایرانی دانست . همه می دانند نوع ملودی و ترانه ی مورد استفاده استاد فریدون پوررضا با اکثر خوانندگان معاصر گیلانی تفاوت داشت و این نشان از دقت نظر و تحقیقات او داشت .
نمی خواهم همان حرف های تکراری که ما قدر او را ندانستیم بزنم ولی ای کاش فضایی ایجاد می شد که بهتر می توانستیم از ایشان استفاده کنیم . مسلماً استاد فریدون پوررضا دیگر تکرار نخواهد شد و باید امیدوار بود که شاگردانش همه ی آنچه استاد برایش زحمت کشیده بود را زنده نگهدارند و حفظ کنند .تا آنجا که اطلاع دارم دغدغه استاد این اواخر ، چاپ کتابی در خصوص موسیقی بود . همان کتابی که ظاهراً استاندار سابق گیلان قول مساعدت در خصوص چاپش را داده بود که فکر می کنم پس از چند سال انتظار، خلاصه همین چند ماه پیش چاپ شد .
شرایط زندگی استاد آنطور که خودش بارها اشاره می کرد در دوران کودکی و نوجوانی مساعد نبود. همین موضوع باعث شد تا درد و غمم خود را اینگونه بیرون بریزد از طریق نغمه و ترانه . استاد در مصاحبه می گوید :« میل داشتم بخوانم، نه آهنگی، نه دادی، می‌خواستم فریاد دل خودم را بخوانم، می‌خواستم مرثیه‌ی روزگار خودم را بخوانم.»
می توان گفت آن دقت و ظرافتی که استاد در تمام ترانه ها و اوازهایش دارد ناشی از همین همجنسی با روزگار بود . به جد میتوان ادعا کرد که فلسفه وجودی و چگونگی پیدایش همه ترانه ها و زمزمه ها را با تحقیق و پژوهش می جست و بعد اجرایش می کرد و البته از همین جا می شود تفاوت او با سایر خوانندگان را پیدا کرد . همین موضوع هم باعث می شود که وقتی صدای او در تیتراژ یکی از سریال ها ی صداو سیما در سطح ملی پخش می شود ، با وجود اینکه خیلی ها حتی معانی اشعار را نمی دانند گیلک و غیر گیلک دل می دهند و شیفته و مجذوب ترانه و صدا می شوند . این معجزه ی پوررضا بود .
نمی دانم این فقدان چگونه جبران می شود ؛ ولی امیدوارم که شاگردان استاد هوشیار باشند و نگذارند هنر استاد مدفون شود .من مطمئنم استاد فریدون پوررضا هرگز از یادها نخواهد رفت ، این را حضور مردم در مراسم تشییع جنازه اش گواهی می دهد و از آن مهمتر آثارو صدای ماندگارش .روحش شاد … .

این هم یک نمونه دقت و ظرافت استاد فریدون پوررضا در اجرای یک ترانه :

درختی مو بَکاشتم دیر وختی
اونِ سایه نشینم روز سختی
سیابادِی بِما وای ریشا بَبُرده
که مو طالع نداشتم هیچ وختی

به فارسی :

دیرزمانی درختی کاشتم
تابه روز سختی زیر سایه آن بنشینم
طوفانی در گرفت و آن را ریشه کن کرد
که من همیشه بدشانس بودم(از بدشانسی من بود)

تعدادی فایل از اجراهای استاد فریدون پوررضا در آرشیوم داشتم که اینجا آپلود کرده ام . می توانید بصورت آنلاین تماشا و یا دانلود نمایید.

تصنیف رعنا با نگاهی به سرگذشت حیدر خان عمواوغلی

ا.شادمهر — Fri, 16 Mar 2012 17:38:19 +0000

اکثر گیلانی‌ها و حتی برخی مردم سایر نقاط کشورمان با ترانهٔ رعنا آشنا هستند. اما مطمئنم خیلی‌ها مثل خودم هنوز از چگونگی پیدایش این ترانه یا تصنیف بی‌خبرند. جستجو در این زمینه مرا به کتابی که اتفاقا اخیرا خریده‌ام رساند. کتاب یادبودهای انقلاب جنگل در آخرین صفحات خود در این خصوص مختصری آورده است. هر چند این توضیحات همهٔ آن چیزی را که دنبالش بودم را برآورده نکرد اما دانستن همین جزئیات نیز برای من بسایر ارزشمند است. آنچه در ادامه آمده توضیحات صفحات ۳۵۷ تا ۳۶۲ کتاب یادبودهای انقلاب جنگل است:

ترانهٔ رعنا از تصنیف‌های فولکوریک گیلکی است که در سرتاسر گیلان خوانده و اجرا می‌گردد. خاستگاه این ترانه در شرق گیلان از سیاهکل تا اشکور می‌باشد. رعنا دختری خوش چهره و زیباروی بود و عشاق زیادی داشت. مضمون اصلی ترانه گفتگوی سرچوپانی با محبوب خود رعناست که البته به بهانه آن مسائل اجتماعی و سیاسی عصر هم در ترانه مطرح می‌شود.
زمان سرودن تصنیف با توجه به اشاراتی که در آن انجام گرفته، به نظر می‌رسد مربوط به اواخر دوره قاجار یعنی حدود سال‌های ۱۲۹۵ تا ۱۳۰۰ خورشیدی باشد، دوره‌ای که هرج و مرج بر کشور حاکم بود، فئودال‌ها و مالکین بر جان و مال مردم مسلط بودند، بیگانگان در امور کشور دخالت می‌کردند و حتی دستور می‌راندند، دزدان و سرکشان به حقوق مردم تجاوز نموده و شرایط سختی بر جامعه حاکم بوده است. ترانه رعنامحصول چنین دورانی است.
نام پدر رعنا حسن خانه سری اهل خانه سر اشکور علیا و شوهرش نوروز اهل کشایه اشکور بود، ولی شخص دیگری به نام سرگالش هادی سورچانی و به روایتی شخص سومی به نام کُردآقاجان عاشق رعنا شدند که موجب پیدایش اشعار و ترانه‌های سوزناک عاشقانه محلی فراوان در این زمینه گردید.
البته به نظر می‌رسد که ارتباط عاشقانه فی ما بین آقاجان و رعنا مقرون به صحت نبوده، بلکه رفاقت کُردآقاجان و هادی سورچانی با هم چنین تفکری را برای بعضی ایجاد کرده بود، سرانجام کار این دو تن (هادی و کُردآقاجان) به جایی کشید، که با مردم درگیر و کشته شدند. آنگاه رعنا و نوروز با هم عروسی کرده و تشکیل زندگی دادند، ثمره این ازدواج دختریست که در حال حاضر در لوسرای رحیم آباد زندگی می‌نماید. آرامگاه رعنا در روستای کلایه در اشکور می‌باشد.
روایت‌های متعددی از ترانه رعنا ورد زبان مردم است، بندهایی از این ترانه به خیزش و رویداد انقلابی جنگل و به حیدر عمواوغلی اشاره دارد. حیدر عمواوغلی انقلابی مشهور عصر مشروطیت در هنگام برگزاری کنگره شرق در باکو گزارشی درباره اوضاع ایران از جمله مسائل گیلان و حکومت جمهوری ایران ارائه داده بود که با استقبال اعضای شرکت کننده در کنگره مواجه گردید. در این گزارش فرآیند اختلاف و تشتت در نهضت مورد بررسی قرار گرفته و آشتی جناح‌های شرکت کننده در آن پیشنهاد شده بود، متعاقب آن دو جناح قدرتمند نهضت جنگل یعنی طرفداران میرزاکوچک و جناح چپ موافقت کردند، حیدر عمواوغلی برای حل اختلاف دو جناح به گیلان بیاید. پس از ورود حیدر خان به گیلان دو تن از نمایندگان صدر شورای جمهوری قفقاز نریمان نریمانف به نام‌های ابراهیم بیک و داداش بیک به طرف گیلان حرکت کردند تا نظر میرزاکوچک خان را جویا شدند. این نمایندگان با میرزاکوچک و احسان اله خان و خالو قربان دیدارهایی داشتند.
خبر حضور حیدر عمواوغلی به گیلان در سرتاسر ایران پیچید، مهدیقلی هدایت (مخبرالسلطنه) که نهضت خیابانی در تبریز را (۲۹ ذیحجه ۱۳۳۸ هجری قمری برابر با ۲۲ شهریور ۱۲۹۹ خورشیدی) سرکوب نموده و به خون کشیده بود، نامه‌ای برای حیدر عمواوغلی در رشت فرستاد و خواهان عدم همکاری او با نهضت جنگل شد. حیدر عمواوغلی در رد پیشنهاد او در نامه‌ای جواب دندان شکنی برای او فرستاد.
در پی ورود حیدر عمواوغلی به رشت کمیته انقلابی جدید به رهبری کوچک جنگلی، حیدر عمواوغلی، خالو قربان، محمدی و سرخوش شروع به کار نمود و اعلامیه‌ای در ۲۳ مرداد ۱۳۰۰ خورشدی صادر کرد.
احسان اله خان از جناح تندرو نهضت که از کمیته انقلابی کنار گذاشته شده بود، به منظور اینکه کمیته انقلابی جدید را برابر کار انجام شده‌ای قرار دهد، تصمیم گرفت با نیروهای زیر رهبری خود به تهران حمله کند و با تجهیز سه هزار نیرو از افراد روسی و ایرانی در صدد اجرای نقشه خود برآید و قدرت نمایی نماید. اما در محلی به نام «پل ذغال» مورد یورش واحد قراق و نیروهای جنگی ساعدالدوله قرار گرفت و از دو طرف مورد هجوم واقع شد که منجر به شکست قوای او و پراکنده و متفرق شدن نیرو‌هایش گردید. نیروهای قزاق در همین هنگام پس از تصرف تنکابن قصد تصرف گیلان را داشتند، میرزا کوچک خان رهبر نهضت جنگل سیصد نفر مجاهدت تحت سرپرستی «مشهدی علیشاه» به کمک خالو قربان در لاهیجان فرستاد. حیدر عمو اوغلی نیز با عده‌ای رزمنده و مهمات از راه دریا در سواحل رودسر پیاده شد، در اطراف لاهیجان نبردی خونبار بین نیروهای نهضت جنگل و سپاه قزاق به فرماندهی بصیر دیوان (سپهبد فضل اله زاهدی) رخ داد که موجب شکست نیروهای قزاق گردید.
ترانه معروف «رعنا» با باور نویسنده کتاب «چکیده انقلاب حیدر عمواوغلی» برای بزرگداشت از این حرکت حیدر عمو اوغلی سروده شده است. وی می‌نویسد: «در خلال همین زد وخورد‌ها بود که مردم گیلان در تجلیل حیدر خان عمو اوغلی – این چکیده راستین انقلاب- شعر و تصنیف سرودند»:
حیدر خانای دس به تیرای رعنای
سفید رودای سرازیرای رعنای
رعنای گل رعنای
گل سنبلای رعنای
ناگفته نگذاریم. در همین هنگام حیدر دیگری به نام حیدر دیگری به نام حیدر دیلمی به اتفاق برادرش قره خان و زن جوانی به نام هیبت گروهی را مسلح نموده، بر علیه خوانین دیلمان و سیاهکل به مبارزه خونین دست زد که خود حکایت دیگریست این گمان هم است، بندی که روایت شد، به پاسِ دلیری‌های حیدر دیلمی سروده شده باشد.
در ترانه‌ای که در ذیل نقل می‌گردد، ازهجوم قزاق‌ها و از سال آدم کشی سخن می‌رود و اشاره‌ای به شیرمردان و اشاره‌ای به شیرمردان جنگل دارد و از فریاد گلونده رود و از طوفان گوراب زرمخ صحبت می‌شود، امّا نامی از حیدر برده نمی‌شود.
رعنا
تو که دانی مو گالشم رعنای
مختار خانک سرگالشم رعنای
سالی صد من روغن کشم رعنای
از گالشی دس نکشم
جان من بگو، مرگ من بگو رعنای
پارسال بیچاره تره چی بوبو رعنای
رعنای گلای رعنای
گل سنبلای رعنای
قزاق بامو دس به تیرای رعنای
بزبو کوردآقاجان چپورای رعنای
کورد آقاجانی ایمشو می‌رای رعنای
اونی هفتمونی کی بگیرای رعنای
رعنای گلای رعنای
گل سنبلای رعنای
ایمسال ساله بارونای رعنای
نامرد چقدر فراونای رعنای
ایمسال ساله شیطونای رعنای
آدم کشی چی آسونای رعنای
رعنای گلای رعنای
گل سنبلای رعنای
تو گونی مو سوزن نبونم رعنای
رفیق دزدون نبونوم رعنای
بده که ته سوزن چکودن رعنای
رفیق دزدون چکودن رعنای
رعنای گلای رعنای
گل سنبلای رعنای
گلونده رود اوخان درای رعنای
گوراب زرمخ طوفان درای رعنای
جنگل هنی شیران درای رعنای
فریادی از مردان درای رعنای
رعنای گلای رعنای
گل سنبلای رعنای

ترانه رعنا را می توان از لینک زیر دانلود کنید البته متن این ترانه که با صدای استاد فریدون پوررضا اجرا شده است با آنچه با در بالا آمده تفاوت بسیاری دارد .

برگردان:
رعنا تو می‌دانی من چوپان کوهستان هستم
سرچوپان مختارخان هستم
سالی صدمن روغن می‌گیرم
از چوپانی دست بردار نیستم
جان من و مرگ من به من بگو رعنا
بیچاره پارسال چه بر سرت آمده بود
رعنا گل و رعناسنبل است
راه اسپیلی سرپائینی است
قزاق تفنگ به دست آمده است
تیر به پهلوی کُردآقاجان زده است
کُردآقاجان امشب می‌میرد
شب هفت او را چه کسی می‌گیرد
رعنا گل و رعنا سنبل است
امسال سال باران است
نامرد چقدر فراوان است
امسال سال شیطان است
آدم کشی چقدر آسان است
رعنا گل و رعنا سنبل است
تو می‌گویی که من سوزن نمی‌شوم
رفیق دزدان نمی‌شوم
دیدی که ترا سوزن درست کردند
رفیق دزدان درست کردند
رعنا گل و رعنا سنبل است
در گلونده رود صدای پژواک تیراندازی و جنگ است
در گوراب زرمخ طوفان برپاست
درمیان جنگل شیران فراوانند
فریادهایی از مردان پیکارجو در آن است
رعنا گل و رعنا سنبل است.

دانلود نسخه صوتی کتاب سردار جنگل

ا.شادمهر — Sun, 25 Dec 2011 16:26:46 +0000

حدود بیست روز پیش vahraz اینجا کامنتی گذاشت و آدرس وبلاگ منشر کننده کتاب صوتی سردار جنگل نوشته ی ابراهیم فخرایی را برایم فرستاد . من البته همان روز آن فایل ها را دانلود کردم و برخی از فایل ها را گوش کردم . همانطور که از فایل ها مشخصه نسخه از کاست به ام پی تری تبدیل شده و کیفیت خیلی بالایی ندارد و لی از آنجا که این کتاب واقعا ارزشمند تقریباً دیگر در دسترس نیست ، این هم برای خود غنیمتی است . من قبلاً در همین سایت موفق شدم مقدمه و پنج فصل از کتاب سردار جنگل را برای دانلود بگذارم ولی متاسفانه بنا به دلایلی موفق به ادامه این کار و اتمام کتاب سردار جنگل نشدم . امیدوارم که روزی این کار را به اتمام بگذارم . در حال حاضر قصد دارم تا نسخه صوتی این کتاب را در این وبلاگ منتشر کنم . تا عزیزانی که برای مطالعه و تحقیق به این وبلاگ مراجعه می کنند این نسخه را نیز در آرشیو خود داشته باشند . ظاهرا اولین سایتی که اقدام به انتشار این کتاب نمود http://audiolib.ir بوده است . من البته فایل ها به صورت جزء تر در اختیار دوستان قرار میدهم .

نماهنگ کوچک جنگلی ۲ با یاد علیرضا شوریده

ا.شادمهر — Fri, 09 Dec 2011 07:42:00 +0000

امروز هجدهم آذرماه مصادف است با سالروز درگذشت هنرمند گرامی زنده یاد علیرضا شوریده ،بیراه ندیدیم تا نماهنگی با صدای به یاد ماندنی آن مرحوم که برای میرزا کوچک خان اجرا شده آماده کنیم . یادش گرامی

در youtube نیز می توانید این نماهنگ را تماشا کنید . همچنین با کلیک بر روی لینک زیر می توانید مسقیماً از آدرس سایت کوچک جنگلی این نماهنگ را دانلود نمایید .

از برادرم محمد جواد شادمهربه جهت آماده کردن این نماهنگ متشکرم .

میرزا مظلوم بود-آخرین نامه ی میرزا کوچک خان

ا.شادمهر — Thu, 01 Dec 2011 07:41:41 +0000

نیمه ی [ماه]قوس – دو ساعت از ظهر می گذرد مردم از هر طرف به سمت باغ سبزه میدان که در مرکز رشت واقع است در حرکت اند . هیاهوی غریبی بر پا است . مثل آنکه شهر را برچیده و اهالی را به یک طرف آن نقل داده اند .بادِ سردِ سوزناکی از خِلال شاخه های درختان گذشته و در اثر تموج خود صدای محزونی به سمع جمعیت می رساند. تماشاکنندگان همه در حالِ انتظار و روی هم رفته چهره ی آنها کدر و غمگین به نظر می رسد.
ابرهای سیاه کم کم آسمان را که با ابر سفید پوشیده شده بود در تحت لوای خود گرفته و بر تیرگی منظره می افزود . این روز یکی از روزهای اواسط برج قوس و روزی بس تیره و تاریک است . در خیابان ها که ازدحام مردم راه عبور و مرور را سد کرده از هر طرف غوغایی بلند است . گاهی تفنگدارهایی دیده می شوند که از ته خیابان سواره به سرعت آمده و می گذرند . گاهی قزاقهای سوار در حین عبور و مرور با زبان تعرض و دشنام به یک قسمت از جمعیت فشار آورده و آنها را از وسط خیابان به عقب می برند . زمانی با نوک شلاقهای خود سر و صورت بعضی ها را نواخته و گاهی نیز ته تفنگ ها را به سینه آنها آشنا می سازند . یک عده سوار بتاخت از منتهی الیه خیابان شرقیِ باغ پیدا شده به سمت بازار رفتند .
از هر جا زمزمه شنیده می شود مردم با یکدیگر برای دیدنِ سری که از تن جدا شده و می خواهند آن را واردِ شهر نمایند همهمه می کنند . عده ی دیگر در گوشه و کنار ایستاده این منظره ی رقت آور را نظاره و در زیر لب سخنی می گویند ؛صاحب سر که همین جمعیت روزی به سرش گل می ریختند و امروز انتظار تماشای آن را دارند مرحوم کوچک جنگلی است .کسی که قسمتِ اکثرِ زندگیِ خود را برای حفظ آزادی و خدمت به هموطنان به زحمت و مشقّت گذرانیده و متحمّل انواع صدمات گردید ودر آخرین دفعه بعد از عقب نشینی ممتد و عدم رغبت به جنگ، بالاخره و باتفاق رفیق خود گائوک به کوه پیمایی مشغول شد. تصادف با بوران و برف و طوفان گائوک را از پای درآورد و جسدش که هنوز رمقی در آن باقی بود روی برف افتاد . فقط کوچک خان باقی ماند ، او یکّه و تنها با قوایِ طبیعت مبارزه می کرد . گرسنه و برهنه و خسته و مانده متحیّر ایستاده نمی دانست چه بکند . نمی توانست حتی در این موقع رفیقِ نیمه جان خود را ترک کرده و به تنهایی رهسپار شود . ناچار گائوک را به دوش کشید و آنقدر رفت تا مغلوب و مسلوب الحرکة گردید .در این وقت چند نفر از مکاری ها از همان خط عبور می کردند ، به آنها برخورده و مرحوم کوچک خان را شناختند . یکی دو نفر به آبادی نزدیک شتافت و بقیه برای حال آوردنِ آن مرحوم کوشش می کردند اما تشنجاتِ مرگ کم کم در اندامش پیدا بود و به اطراف نگاه های حسرت آمیز می نمود . مثل آنکه دیگر طاقت کشیدنِ بارِ زندگی را نداشت و این حیات که این همه مصائب برای او تهیه کرده در نظرش جلوه نمی کرد . می خواست زودتر خلاص شده و از این عالم رخت بربندد . باز هم در همین وقت عده ای از طالشها به معیت چند نفر قزاق که به تعاقب مشغول بودند به محل مذکور رسیدند و از واقعه مستحضر شدند و عوضِ آنکه کمک کرده آن مرحوم را نجات دهند تنها به امید انعام و جایزه و فرونشاندن آتش حرص و طمع سر را از قفا با تمام زنخ و یک قسمت لبِ زیرین از تن که هنوز قبض روح نشده بود جدا ساختند و چندی روی چوب گذاشتند و به مردم تماشا دادند و بالاخره تسلیم صاحب منصبان خود نموده و جایزه گرفتند و اینک امروز می خواهند آن را وارد شهر نمایند و نمونه ای از مدنیت و نجابت و مزایای اخلاقی ما را به معرض تماشا در آوردند .
بشر بی عاطفه برای منفعت موهوم خود از ارتکاب به هیچ نوع جنایتی روگردان نیست . آری امروز روزی است که سر مروحوم کوچک جنگلی وارد رشت می شود و آنهایی که سرمست باده ی فتوحات هستند می خواهند از تماشای آن لذتِ خود را تکمل و ضمناً عاقبت حق پرستی و حقیقت طلبی را به مردم ارائه کنند .
نوشته ی بالا قسمتی از صفحاتِ پایانیِ کتابِ ارزشمند تاریخ انقلاب جنگل(به روایت شاهدان عینی) تألیف مرحوم محمدعلی گیلک است . این نوشته نیز به روایت یکی از شاهدانِ عینی ماجرای روزهای میانی آذرماه ۱۳۰۰ است ؛ بی شک آن روزها برای گیلان و گیلانی روزهای سخت و تاریکی است . کشته شدنِ میرزا کوچک خان کشته شدنِ یک شخص نبود، بلکه زنده بگور شدن یک آرمان بود .آرمانی که برایش از چهارگوشه مملکت افراد با فرهنگ های گوناگون دور هم جمع شدند .فارغ از اینکه در میانه های راه برخی مانع تراشی ها باعث انحراف همان آرمان شد ولی میرزا کوچک خان هیچگاه از آرمانش فاصله نگرفت و لباس جنگلی اش را با درجه های پر زرق و برق حکومتی عوض نکرد .
میرزا مظلوم است ، چه آن موقع که سرش را از قفا بریدند و چه امروز که حتی در گیلان هم نام و یاد او محدود شده است به اوسط آذر ماه هر سال . راستش هر وقت آخرین نامه ی میرزا کوچک خان را می خوانم ، غم عالم در دلم جمع می شود و بیشتر به مظلومیت میرزا در زمان خودش پی می برم .میرزا کوچک خان شخصیتِ ویژه ای داشت .او در کنار اینکه شخصیت جهادی و بی پروایی داشت از طبع لطیف و حساسی برخوردار بود .میرزا کوچک خان هنوز برای ما ناشناخته است همانطور که نهضتی را که رهبری می کرد برای ما ناشناخته است .

آخرین نامه ی میرزا کوچک خان
هوالحق
لیله شنبه ۵ عقرب ۱۳۰۰
آقای میرآقا دام اقباله العالی
دوست عزیزم – در این موقع که پاره ای از دوستان ما امتحان بی وفایی خود را داده محرمانه و آشکار تسلیم دشمن شده و با مقاصد آنان همراهی می نمایند مراسله شما را زیارت کرده فوق العاده مسرور و خوشحال گردیدم . آری آقای من ، دوستان را باید در مواقع سخت باید امتحان نمود من از این مسئله مسرورم که رفقای همراه به هیچ وجه لغزشی در افکار آنها را نیافته و با کمال قوت قلب مصمم دفاع و فداکاری هستند . عجالتاً با رویه ای که دشمنان ما پیش گرفته اند و شما به خوبی مسبوق هستید شاید به طور موقت یا دائم توانستند موفقیت حاصل نمایند . ولی اتکای بنده و همراهان به خداوند دادگری است که در بسیاری از این اتفاقات ما را در پرتو توجهات خود محافظت کرده است . به جز خداوند به هیچکس مستظهر نبوده و امیدوارم که توجهات کامله اش شامل حال و یار و معین ما باشد . افسوس می خورم که رمدم ایران پس از محو ما خواهند فهمید ما که بودیم و چه میخواستیم و چه کردیم ؛ معروف است النعمة اذا فقدت عرفت .
مردم همه منتظرند روزگاری را ببینند که از جمعیت ما اثری به میان نباشد . پس از آنکه نتایج تلخی از سوءافکار و انتظار خود دیدند آنوقت دو دست ندامت به سر کوفته قدر هویت ما را می فهمند . بلی آقای من ، امروز دشمنان، ما را دزد و غارتگر خطاب می کنند در صورتی که هیچ قدمی جز در راه آسایش مردم و حفاظت مال و جان و ناموس آنها برنداشتیم . ما هر گونه اتهاماتی را که به ما نسبت می دهند می شنویم و حکمیت را به خداوند قادر و حاکم علی الاطلاق واگذار می کنیم . عجالتاً تحت تقدیرات الهی هستیم تا ببینیم کار ، به کجا منتهی خواهد گردید . در خاتمه سلامتی و دوام شما را از خداوند مسئلت داشته ادعیه خالصانه خود را تقدیم می دارد . [کوچک جنگلی]

توصیه می کنم این پست وبلاگ میرزا زاکان را بخوانید ،جناب محمدحسین.ن به نکات قابل تاملی اشاره نمودند .جناب رهنما نیز در کامنت همین مطلب به نکاتی اشاره فرمودندکه خیلی از ما از آن غافلیم |از مدیریت محترم سایت وزین ورگ نیز به خاطر لینک مطالب این وبلاگ متشکرم |متاسفانه در گیلان نیستم و نمی توانم روز جمعه برای ادای احترام بر مزار میرزاکوچک حاضر شوم ، اما خواهش میکنم دوستانی که نزدیکترند حتما این کار را انجام دهند | عکس در سایز بزرگتر + + +

تقویم تطبیقی قیام نهضت جنگل

ا.شادمهر — Fri, 28 Oct 2011 11:44:22 +0000

تقویم تطبیقی قیام نهضت جنگل –سال۱۲۹۴

ردیف	شمسی	قمری	میلادی	سالنامه
۱	اردیبهشت-خرداد ۱۲۹۴	ماه رجب ۱۳۳۳	مه – ژوئن ۱۹۱۵	روانه شدن میرزا کوچک خان به سوی رشت
۲	۲۱/مرداد/۱۲۹۴	جمعه اول شوال ۱۳۳۳	۱۳/اوت/ ۱۹۱۵	عزیمت میرزا به طرف جنگل تولم و استقرار مسلحانه هفت نفر در آن
۳	۳۰/مرداد/۱۲۹۴	یکشنبه ۱۰ شوال ۱۳۳۳	۲۲/اوت/۱۹۱۵	مراسله قنسولگری روس راجع به لزوم سرکوبی میرزا و همراهانش
۴	۰۲/مهر/۱۲۹۴	شنبه ۱۴ ذیقعده ۱۳۳۳	/۲۵ سپتامبر/ ۱۹۱۵	جنگ ماکلوان،شکست قزاق های روسی و ایرانی از جنگلی ها
*	۲۱/آبان/۱۲۹۴	یکشنبه ۶ محرم ۱۳۳۳	۱۴ نوامبر ۱۹۱۵	تعطیلی مجلس شورای ملی دوره سوم بر اثر تجاوز نیروهای بیگانه به ایران
*	۲۲/آبان/۱۲۹۴	دوشنبه ۷ محرم ۱۳۳۳	۱۵ /نوامبر/ ۱۹۱۵	مهاجرت رجال دینی و ملی و عده زیادی مردم از تهران به قم
*	۱۷/ آذر /۱۲۹۴	جمعه ۲ صفر ۱۳۳۴	۱۰/ دسامبر/ ۱۹۱۵	اشغال قم از طرف نیروهای روس
*	۰۹/ دی / ۱۲۹۴	جمعه ۲۳ صفر ۱۳۳۴	۳۱/ دسامبر/ ۱۹۱۵	تشکیل «حکومت موقت ملی» در کرمانشاه
۵	اواسط بهمن ۱۲۹۴	اوائل ربیع الثانی ۱۳۳۴	اوائل فوریه ۱۹۱۶	جنگ ماسوله و اولین شکست جنگلی ها از قزاقان روس
*	۱۱/اسفند/۱۲۹۴	چهارشنبه ۲۶ ربیع الثانی ۱۳۳۴	۰۱/ مارس/۱۹۱۶	تشکیل پلیس جنوب،ورود نظامیان انگلیس به جنوب ایران

تقویم تطبیقی قیام نهضت جنگل –سال۱۲۹۵

ردیف	شمسی	قمری	میلادی	سالنامه
۱	۱۶/اردیبهشت/۱۲۹۵	شنبه-۰۳/رجب/۱۳۳۴	۰۶/مه/۱۹۱۶	اعلام استعفای حشمت الدوله والاتبار (ابوالفتح) حاکم گیلان
۲	۲۶/اردیبهشت/۱۲۹۵	سه شنبه- ۱۳/رجب/۱۳۳۴	۱۶/مه/۱۹۱۶	اعلام انتصاب آصف الدوله به حکومت گیلان
۳	۰۴/مرداد/۱۲۹۵	چهارشنبه-۲۵/رمضان/۱۳۳۴	۲۶/ژانویه/۱۹۱۶	تلگراف دارایی رشت به وزارت مالیه برای تامین مخارج مبارزه با جنگلی ها
۴	۲۶/آبان/ ۱۲۹۵	جمعه-۰۷/محرم/۱۳۳۵	۱۷/نوامبر/۱۹۱۶	واقعه کسما-کشته شدن مفاخرالملک
۵	۲۲/دی/۱۲۹۵	جمعه-۱۷ /ربیع الاول /۱۳۳۵	۱۲/ژانویه/۱۹۱۷	تلگراف وزارت داخله، تهران به شفارود،امیر مقتدر
۶	۱۹/بهمن/۱۲۹۵	پنجشنبه-۱۵/ ربیع الثانی /۱۳۳۵	۰۸/فوریه/۱۹۱۷	سواد راپرت کارگذاری رشت
۷	۱۵/اسفند/۱۲۹۵	دوشنبه-۱۱/ جمادی الثانی/ ۱۳۳۵	۰۵/مارس/۱۹۱۷	مکتوب وزارت داخله به حکمران گیلان برای قلع و قمع جنگلها

تقویم تطبیقی قیام نهضت جنگل –سال۱۲۹۶

ردیف	شمسی	قمری	میلادی	سالنامه
۱	۲۰/خرداد/۱۲۹۶	یکشنبه-۱۹/شعبان/۱۳۳۵	۱۰/ژوئن/۱۹۱۷	انتشار نخستین شماره روزنامه جنگل
۲	۲۶/خرداد/۱۲۹۶	شنبه-۲۵/شعبان/۱۳۳۵	۱۶/ژوئن/۱۹۱۷	اعلام خبر دستگیری امین الدوله مالک قریه لشت نشاء
۳	۱/تیر/۱۲۹۶	جمعه-۲/رمضان/۱۳۳۵	۲۲/ژوئن/۱۹۱۷	زد و خورد طالش
۴	۲۷/تیر/۱۲۹۶	چهارشنبه-۲۸/رمضان/۱۳۳۵	۱۸/ژوئیه/۱۹۱۷	پایان جنگ طالش-ورود امیر مقتدر به فومن
۵	اواخر مرداد۱۲۹۶	اواخر شوال۱۳۳۵	اواسط اوت۱۹۱۷	ورود میرزا به خلخال
*	۱۵/آبان/۱۲۹۶	چهارشنبه-۲۰/محرم/۱۳۳۶	۷/نوامبر/۱۹۱۷	آغاز حکومت بلشویکی روسیه
۶	۱۸/آبان/۱۲۹۶	شنبه-۲۳/محرم/۱۳۳۶	۱۰/نوامبر/۱۹۱۷	عزل مفاخر الدوله
۷	۲۵/آبان/۱۲۹۶	شنبه-اول/صفر/۱۳۳۶	۱۷/نوامبر/۱۹۱۷	تعیین حاکم برای گیلان
۸	۱۷/آذر/۱۲۹۶	یکشنبه-۲۳/صفر/۱۳۳۶	۹/دسامبر/۱۹۱۷	کارگذاری و کفیل اداره حکومتی
۹	۱/دی/۱۲۹۶	یکشنبه-۸/ربیع الاول/۱۳۳۶	۲۳/دسامبر/۱۹۱۷	تعیین امیر عشایر خلخالی به حکمرانی رشت از طرف هیئت اتحاد اسلام
*	۲۳/دی/۱۲۹۶	دوشنبه-۳۰/ربیع الاول/۱۳۳۶	۱۴/ژانویه/۱۹۱۸	لغو کلیه قراردادهای سابق ایران و روسیه در پایان جنگ جهانی اول
۱۰	۴/بهمن/۱۲۹۶	پنجشنبه-۱۰/ربیع الثانی/۱۳۳۶	۲۴/ژانویه/۱۹۱۸	“قشون روس رجعت می کند”- قراردادهیئت اتحاد اسلام با قشون روس
۱۱	۱۷/بهمن/۱۲۹۶	چهارشنبه-۲۳/ربیع الثانی/۱۳۳۶	۶/فوریه/۱۹۱۷	تمنای کوچک جنگلی
۱۲	۲۹/اسفند/۱۲۹۶	چهار شنبه-۷/جمادی الثانی/۱۳۳۶	۲۰/مارس/۱۹۱۷	دستگیری قونسول انگلیس و رئیس بانک انگلیس در رشت

تقویم تطبیقی قیام نهضت جنگل –سال۱۲۹۷

ردیف	شمسی	قمری	میلادی	سالنامه
۱	۲/فروردین/۱۲۹۷	شنبه-۱۰/جمادی الثانی/۱۳۳۶	۲۳/مارس/۱۹۱۸	اعتراض سفارت انگلیس به دستگیری چند انگلیسی توسط جنگلیها
۲	۲۲/فروردین/۱۲۹۷	جمعه-۳۰/جمادی الثانی/۱۳۳۶	۱۲/آوریل/۱۹۱۸	استخلاص اسرای انگلیسی به وسیله کارگذاری رشت
۳	۲۴/خرداد/۱۲۹۷	جمعه-۴/رمضان/۱۳۳۶	۱۴/ژوئن/۱۹۱۸	جنگ منجیل(جنگ قوای روس و انگلیس با جنگلیها)
۴	۲۹/خرداد/۱۲۹۷	چهارشنبه-۹/رمضان/۱۳۳۶	۱۹/ژوئن/۱۹۱۸	جنگهای غیر منظم جنگلیها-اشغال رشت به وسیله نیروی انگلیس
*	۱۳/مرداد/۱۲۹۷	دوشنبه-۲۷/شوال/۱۳۳۶	۵/اوت/۱۹۱۸	تشکیل دولت وثوق الدوله(عاقد قرارداد ننگین معروف به قرارداد۱۹۱۹)
۵	۲۲/مرداد/۱۲۹۷	چهارشنبه-۶/ذیقعده/۱۳۳۶	۱۴/اوت/۱۹۱۸	انعقاد معاهدهصلح بین”کمیته اتحاد اسلام” و قشون انگلیس
۶	۱۴و۱۵/مهر/۱۲۹۷	سه شنبه-اول/محرم/۱۳۳۷	۸/اکتبر/۱۹۱۸	تعیین محمد حسن گیلانی به حکومت موقت گیلان(به جای حکمران انگلیسی در گیلان)
۷	۶/اسفند/۱۲۹۷	سه شنبه-۲۳/جمادی الاول/۱۳۳۷	۲۵/فوریه/۱۹۱۹	تامین پنهانی دولت وثوق الدوله به حاجی احمد کسمایی
۸	۱۸/اسفند/۱۲۹۷	یکشنبه-۶/جمادی الثانی/۱۳۳۷	۹/مارس/۱۹۱۹	اعزام تیمور تاش به استانداری گیلان

تقویم تطبیقی قیام نهضت جنگل –سال۱۲۹۸

ردیف	شمسی	قمری	میلادی	سالنامه
۱	۶/فروردین/۱۲۹۸	پنجشنبه-۲۴/جمادی الثانی/۱۳۳۷	۲۷/مارس/۱۹۱۹	نامه قونسول انگلیس به میرزا و حاجی احمد کسمایی
۲	۱۳/فروردین/۱۲۹۸	پنجشنبه-۲/رجب/۱۳۳۷	۳/آوریل/۱۹۱۹	اخطار اداره سیاسی انگلیس به جنگلیها-پراکندگی قوای جنگل
۳	۲۲/اردیبهشت/۱۲۹۸	دوشنبه-۱۱/شعبان/۱۳۳۷	۱۲/مه/۱۹۱۹	شهادت دکتر حشمت در فرق کارگذاری رشت
۴	۲۵/خرداد/۱۲۹۸	یکشنبه-۱۶/رمضان/۱۳۳۷	۱۵/ژوئن/۱۹۱۹	اعلامیه حکومت نظامی از طرف تیمور تاش حاکم رشت
۵	۳۱/تیر/۱۲۹۸	یکشنبه-۱۴/شوال/۱۳۳۷	۱۳/ژوئیه/۱۹۱۹	بیانیه سردار معظم (تیمور تاش ) حکمران گیلان و طوالش
*	۱۷/مرداد/۱۲۹۸	شنبه-۱۲/ذیقعده/۱۳۳۷	۹/اوت/۱۹۱۹	عقد قرارداد معروف به قرارداد ۱۹۱۹وثوق الدوله با انگلستان
*	۱۹/مرداد/۱۲۹۸	دوشنبه-۱۴/ذیقعده/۱۳۳۷	۱۱/اوت/۱۹۱۹	حرکت احمد شاه به اروپا
۶	۲۶/شهریور/۱۲۹۸	پنجشنبه-۲۲/ذیحجه/۱۳۳۷	۱۸/دسامبر/۱۹۱۹	نامه رئیس آتریاد(قزاقخانه) تهران به میرزا و پاسخ آن
۷	۳/بهمن/۱۲۹۸	جمعه-اول/جمادی الاول/۱۳۳۸	۲۳/ژانویه/۱۹۲۰	ابلاغیه حکمران جدید گیلان برای سازش با جنگلیها
۸	۲۱/اسفند/۱۲۹۸	پنجشنبه-۱۹/جمادی الثانی/۱۳۳۸	۱۱/مارس/۱۹۲۰	پیرامون مذاکرات قونسول انگلیس و میرزا کوچک خان
۹	اسفند ماه/۱۲۹۸	جمادی الثانی/۱۳۳۸	فوریه- مارس/۱۹۲۰	تایید نهضت جنگل و میرزا به وسیله سید حسن مدرس

تقویم تطبیقی قیام نهضت جنگل –سال۱۲۹۸

ردیف	شمسی	قمری	میلادی	سالنامه
۱	۳۱/فروردین/۱۲۹۹	سه شنبه-۱/شعبان/۱۳۳۸	۲۰/آوریل/۱۹۲۰	نامه کمیته لتگران به میرزا
۲	۲۸/اردیبهشت/۱۲۹۹	سه شنبه-۲۹/شعبان/۱۳۳۸	۱۸/مه/۱۹۲۰	تجاوز شورویها به انزلی و اعتراض دولت ایران
۳	۳۰/اردیبهشت/۱۲۹۹	پنجشنبه-۱/رمضان/۱۳۳۸	۲۰/مه/۱۹۲۰	نامه کمیسر خارجه شوروی به اعتراض ایران
*	۱۳/خرداد/۱۲۹۹	۱۵/رمضان/۱۳۳۸	۳/ژوئن/۱۹۲۰	مراجعت احمد شاه از اروپا به ایران
۴	۱۴/خرداد/۱۲۹۹	جمعه-۱۶/رمضان/۱۳۳۸	۴/ژوئن/۱۹۲۰	استقبال با شکوه از میرزا برای ورود به رشت
۵	۱۶/خرداد/۱۲۹۹	یکشنبه-۱۸/رمضان/۱۳۳۸	۶/ژوئن/۱۹۲۰	اعلام جمهوری- تشکیل کمیته انقلاب سرخ ایران
۶	۲۵/خرداد/۱۲۹۹	سه شنبه-۲۷/رمضان/۱۳۳۸	۱۵/ژوئن/۱۹۲۰	اعلامیه کمیته انقلاب سرخ ایران- خلع سلاح پادگان رشت
۷	۱۸/تیر/۱۲۹۹	جمعه-۲۲/شوال/۱۳۳۸	۹/ژوئیه/۱۹۲۰	عزیمت میرزا از رشت به فومن به عنوان اعتراض
۸	۲۳/تیر/۱۲۹۹	چهارشنبه-۲۷/شوال/۱۳۳۸	۱۴/ژوئیه/۱۹۲۰	فرمان احمد شاه به رئیس کل قزاقخانه ایران درمورد گیلان و مازندران
۹	۹/مرداد/۱۲۹۹	شنبه-۱۴/ذیقعده/۱۳۳۸	۳۱/ژوئیه/۱۹۲۰	کودتای سرخ بر ضد میرزا-اعلام دولت جدید به ریاست حسان ا… خان
۱۰	۱۰/مرداد/۱۲۹۹	یکشنبه-۱۵/ذیقعده/۱۳۳۸	اول/اوت/۱۹۲۰	نامه میرزا به مدیوانی مدبر امور انقلاب ایران از طرف شوروی
۱۱	۲۰/مرداد/۱۲۹۹	چهارشنبه-۲۵/ذیقعده/۱۳۳۸	۱۱/اوت/۱۹۲۰	نامه دوم میرزا به مدیوانی
۱۲	۳۱/مرداد/۱۲۹۹	یکشنبه-۷/ذیحجه/۱۳۳۸	۲۲/اوت/۱۹۲۰	تصرف رشت به وسیله قوای دولتی و عقب نشینی آن
۱۳	۶/شهریور/۱۲۹۹	یکشنبه-۱۴/ذیحجه/۱۳۳۸	۲۹/اوت/۱۹۲۰	فاجعه مهاجرت اهالی رشت به تهران
*	۹/شهریور/۱۲۹۹	چهارشنبه-۱۷/ذیحجه/۱۳۳۸	اول/سپتامبر/۱۹۲۰	افتتاح کنگره ملل شرق در بادکوبه
۱۴	۱۴/شهریور/۱۲۹۹	دوشنبه-۲۲/ذیحجه/۱۳۳۸	۶/سپتامبر/۱۹۲۰	استقرارمجدد دولت کودتای سرخ
۱۵	۱۵/شهریور/۱۲۹۹	سه شنبه-۲۳/ذیحجه/۱۳۳۸	۷/سپتامبر/۱۹۲۰	نامه میرزا به یوسف ضیاء بیک(نماینده در کنگره ملل شرق)
*	۲۱/شهریور/۱۲۹۹	دوشنبه-۲۹/ذیحجه/۱۳۳۸	۱۳/سپتامبر/۱۹۲۰	کشته شدن خیابانی و پایان قیام او
۱۶	اول/مهر/۱۲۹۹	پنجشنبه-۹/محرم/۱۳۳۹	۲۳/سپتامبر/۱۹۲۰	تخلیه رشت از بلشویکها- ورود و عقب نشینی دوباره قوای دولتی
*	۴/آبان/۱۲۹۹	چهارشنبه-۱۴/صفر/۱۳۳۹	۲۷/اکتبر/۱۹۲۰	تشکیل کابینه سپهدار اعظم رشتی
*	۸/آبان/۱۲۹۹	یکشنبه-۱۸/صفر/۱۳۳۹	۳۱/اکتبر/۱۹۲۰	بیانیه سپهدار اعظم

تقویم تطبیقی قیام نهضت جنگل –سال۱۳۰۰

ردیف	شمسی	قمری	میلادی	سالنامه
*	۷/فروردین/۱۳۰۰	یکشنبه-۱۷/رجب/۱۳۳۹	۲۸/مارس/۱۹۲۱	اعلامیه ریاست وزراء راجع به الغاء قرارداد ایران و انگلستان
۱	۶/اردیبهشت/۱۳۰۰	سه شنبه-۱۷/شعبان/۱۳۳۹	۲۶/آوریل/۱۹۲۱	ورود روتشتاین وزیر مختار شوروی به تهران
۲	۱۶/اردیبهشت/۱۳۰۰	جمعه-۲۷/شعبان/۱۳۳۹	۶/مه/۱۹۲۱	جشن تاجگذاری احمد شاه و “تصفیه مساله گیلان”
۳	۲۶/اردیبهشت/۱۳۰۰	دوشنبه-۸/رمضان/۱۳۳۹	۱۶/مه/۱۹۲۱	آشتی انقلابیهای سرخ با جنگلی ها
*	۴/خرداد/۱۳۰۰	چهارشنبه – ۱۷/رمضان/۱۳۳۹	۲۵/مه/۱۹۲۱	سقوط سید ضیاءالدین طباطبائی و خروج او از ایران
*	۱۴/خرداد/۱۳۰۰	شنبه- ۲۷/رمضان/۱۳۳۹	۰۴/ژوئن/۱۹۲۱	تشکیل دولت قوام السلطنه
*	۰۱/تیر/۱۳۰۰	چهارشنبه-۱۵/شوال/۱۳۳۹	۲۲/ژوئن/۱۹۲۱	گشایش مجلس شورای ملی دوره چهارم
*	۰۱/تیر/۱۳۰۰	چهارشنبه- ۱۵/شوال/۱۳۳۹	۲۲/ژوئن/۱۹۲۱	اعلامیه معرفی اعضاء کمیته انقلاب ایران بعد از آشتی
۷	۰۶/مهر/۱۳۰۰	پنجشنبه – ۲۶/محرم/۱۳۴۰	۰۳/سپتامبر/۱۹۲۱	آخرین جلسه کمیته انقلاب واقعه ملاسرا
*	۱۰/مهر/۱۳۰۰	دوشنبه- ۰۱/صفر/۱۳۴۰	۰۳/اکتبر/۱۹۲۱	کشته شدن کلنل محمدتقی پسیان و پایان قیام خراسان
۸	۱۶/مهر/۱۳۰۰	یکشنبه-۰۷/صفر/۱۳۴۰	۰۹/اکتبر/۱۹۲۱	گفتگوی نمایندگان میرزا با روتشتاین
۹	۲۲/مهر/۱۳۰۰	شنبه- ۱۳/صفر/۱۳۴۰	۱۵/اکتبر/۱۹۲۱	ورود سردار سپه (رضاخان) به رشت
۱۰	۰۱/آبان/۱۳۰۰	دوشنبه- ۲۲/صفر/۱۳۴۰	۲۴/اکتبر/۱۹۲۰	اتمام حجت رضاخان با جنگلی ها
۱۱	۰۵/آبان/۱۳۰۰	جمعه- ۲۶/صفر/۱۳۴۰	۲۸/اکتبر/۱۹۲۱	آخرین نامه میرزا
۱۲	۱۱/آذر/۱۳۰۰	شنبه- ۰۳/ربیع الثانی/۱۳۴۰	۰۳/دسامبر/۱۹۲۱	کشته شدن سردار جنگل

برگرفته از : نشریه گنجینه – بازشناسی نهضت جنگل‏ سید جعفر مهرداد

گائوک یار وفادار میرزا کوچک خان

ا.شادمهر — Fri, 24 Jun 2011 09:38:03 +0000

» سهیلا عین اله‌زاده

گائوک (با نام مستعار هوشنگ) که به اشتباه تصور می‌رفت یکی از اسرای جنگی آلمانی بوده باشد که در واپسین مرحله جنگ اول به جنگلیان کمک می‌کردند، یک چهره سؤال برانگیز است. هویت وی، دلایلش برای پیوستن به جنگلیان و شیفتگی کامل وی نسبت به کوچک خان، هنوز در پرده اسرار باقی مانده است. تاریخ‌نگاران شوروی به شکل توجیه ناپذیری در مورد گائوک سکوت اختیار کرده‌اند. تنها منبع ایرانی که اطلاعاتی درباره او داده، یقیکیان است، که می‌گوید وی یک آلمانی از اتباع روسیه بود که چند سال در ژنرال کنسولگری امپراتوری روسیه در تهران شغل رایزنی داشت. مطابق یک یادداشت انگلیسیان، گائوک مسئول بایگانی سفارت بود و با یک زن یهودی زندگی می‌کرد. وی در ایام جنگ بر اثر ارتکاب به عملیات غیر قانونی (در دادن جواز واردات) از شغلش معزول، دستگیر و برای محاکمه به بادکوبه فرستاده می‌شود. بر اثر انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ وی به اتفاق زندانیان دیگر از زندان آزاد شد و به ایران مراجعت نمود و مدتی به تبلیغات بر ضد انگلیسی‌ها و به نفع عثمانی‌ها و آلمانی‌ها مشغول بود، ولی از طرف نظامیان انگلیسی توقیف و به هندوستان فرستاده شد و چون روسی بود، بدین جهت انگلیسی‌ها او را به ادسا فرستادند و به مقامات شوروی تحویل دادند.
در روسیه گائوک خود را به حزب اشتراکی نزدیک نمود و توانست دوباره وسایل آمدن خود به ایران را فراهم سازد. در روز ورود لشکریان سرخ به ایران (۲۰ ثور [اردیبهشت] ۱۲۹۹) گائوک نیز، به عنوان مترجم با رؤسای سرخ وارد ایران شده و در رشت به عضویت کمیته مرکزی انقلابی دولت شوروی ایران انتخاب می‌شود. اما ممکن است زود‌تر وارد شده باشد، چنانکه یک گزارش انگلیسیان از دستگیری زنی به نام نیومن (یا نویمن) در مه ۱۹۱۸ (اردیبهشت ۱۲۹۷) در انزلی خبر می‌داد که گفته می‌شد با گائوک در تماس بود. فقط سفارت فرانسه در تهران این هویت را برای گائوک تأئید کرده است.
موقعی که میرزا کوچک خان و [یاران] همدستانش از رشت خارج شده و در جنگلهای فومنات موضع گرفتند، گائوک از روس‌ها جدا و با میرزا کوچک خان متحد شد. وی که مترجم رسمی شده بود، مضمون سوسیالیستی نطقهای نمایندگان شوروی را در ترجمه‌های خود تبدیل به عقاید اتحاد اسلامی می‌نمود. وقتی که چندین بار گائوک مضمون نطقهای روس‌ها را غلط ترجمه می‌کند، روزی از میرزا کوچک خان می‌پرسند: «آیا می‌دانید که گائوک نطقهای روس‌ها را صحیح ترجمه نمی‌کند؟» میرزا در جواب می‌گوید: «شاید گائوک مترجم بدی باشد ولی عجالتآً وجود او لازم است و باید در این سمت بماند، زیرا هم رفقای من و روس‌ها به او اطمینان کامل داریم. او یگانه شخصی است که می‌تواند اتحاد جنگل با روس‌ها را نگه دارد». یکی از پیشوایان روسی، گوسف، رئیس چکا، درباره گائوک گفته بود: «می‌دانم که گائوک نطقهای رفقا را غلط ترجمه می‌کند، ولی عجالتآً وجود او برای پیشرفت کار در ایران لازم است. همین که دیدم وجود او زیان‌آور است وی را به روسیه عودت می‌دهم». بنا به گزارش‌ها، هوشنگ چنان «مجذوب شخصیت کوچک خان شد» که از بازگشت به روسیه خودداری کرد و در شمار یکی از محارم رهبر جنگلی درآمد. کوچک خان او و میر صالح مظفرزاده را در اوت ۱۹۲۰ (مرداد ۱۲۹۹) به مسکو فرستاد تا با لنین درباره اختلاف با رهبران حزب کمونیست ایران مذاکره کند. در آن هنگام گائوک شرح مذاکرات را هر روز یادداشت می‌کرد. وی از همراهی با کوچک خان دست نکشید و در جنگل ماند. و خودش و زنش و دخترش مسلمان شدند. وی تا واپسین لحظات در کنار کوچک خان ماند و همراه او بر اثر سرما یخ زد و جان سپرد. وی پس از انتخاب خود به عضویت شورای جمهوری انقلابی ایران، اسم خود را به هوشنگ تغییر داد. گائوک هر دو اسم را به کار می‌برد و گاهی خود را گائوک، گاهی هوشنک و گاهی نیز گائوک ـ هوشنگ معرفی می‌کرد.

منابع
۱. شاکری، خسرو. میلاد زخم: جنبش جنگل و جمهوری شوروی سوسیالیستی ایران، ترجمه شهریار خواجیان، تهران: نشر اختران، ۱۳۸۶.
۲. یقیکیان، گریگور. شوروی و جنبش جنگل: یادداشتهای یک شاهد عینی، به کوشش برزویه دهگان، [تهران]: نوین، ۱۳۶۳.

منبع ماهنامه الکترونیکی بهارستان

جنگلی

ا.شادمهر — Fri, 17 Jun 2011 11:55:30 +0000

در حجم سیاه بیشه این نور از اوست

سرسبزی مرغزار و ماهور از اوست

در ظهر عطش چو نهر پُر آب رسید

حیثیت سبز جنگل دور از اوست

سلمان هراتی

میرزا کوچک خان سردار بزرگ مبارزه با استعمار – قسمت دوم

ا.شادمهر — Mon, 13 Dec 2010 16:40:53 +0000

میرزا در حین مبارزه و جهاد با استعمار دست به اقداماتی زد که برای مردم گیلان نو و بسیار ارزشمند بود و بسیاری از مدارس گیلان در روستاها و شهرهای کوچک گیلان در زمان او پایه گذاری و تاسیس شد . نهرها و انشعابات اصلی سپیدرود در گیلان هم از جمله اقدامات دولت تاسیس شده در زمان میرزا کوچک جنگلی بود . میرزا و سران نهضت نخستین جمهوری شورایی در ایران را پایه گذاری و تاسیس کرده ، از جمهوری ایران سخن رانده و حتی یکبار هم از جمهوری گیلان حرفی نزده است و برخلاف آن بسیاری شایع کرده اند که او می خواست جمهوری گیلان تشکیل دهد و ادعا های تجزیه طلبی داشت . اما میرزا همواره در فکر استقلال تمام ایران بود .

همچنین متاسفانه عده ای به اشتباه بر این عقیده اند که میرزا برای سرکوب انگلیس به روسیه متوسل شد . در صورتی که این مسئله هم از اتباهات بزرگ تاریخی است که به اشتباه تعمداً یا سهواً در اذهان مردم ،حتی در بدنه قشر تحصیلکرده ایران جا افتاد . درست است روس ها با نهضت جنگل مراوده داشتند ولی این مراوده به دلیل وابستگی بعضی از سران برجسته جنگل بود . چنانچه در نامه های میرزا مشاهده می شود ، او همیشه روس ها را از دخالت امور جاری ایران بر حذر داشته است و مخالف کمک نظامی روس ها به جنگل بود . امّا از آنجا که هیچ کار بزرگی بدون تهدید و خطر نیست . برخی از سران جنگل نظری مخالف میرزا داشتند . میرزا از این نظرش هیچ گاه کوتاه نیامد . دولت شوروی هم به مانند انگلستان سعی می کرد با میرزا کوچک خان فرستاد که حاضریم به شما از طریق سازمان کمونیستی و بلشویکی قفقاز حتی شصت هزار نیروی مسلح بدهیم که با آن به تهران حمله کنید . امّا میرزا این پیشنهاد را با این استدلال که با هرگونه نفوذ بیگانگان مخالف است ، رد کرد . میرزا می گفت اگر شصت هزار نفر مسلح را به من بدهند چطور آنها را بیرون کنم ؟ بنابراین مجبور خواهم شد برای بیرون کردن آنها باز به انگلستان متوسل شوم .

میرزا کوچک در سخت ترین لحظات و شرایط قیام هیچگاه از عقاید مذهبی و آزادیخواهی خود دست نکشید . اگر چه در اطرافیان او عده ای بودند که تطمیع شدند و میرزا را تنها گذاشتند ولی نباید از اطرافیان بزرگ میرزا که او را در نگارش نامه ها و تصمیم گیری های بزرگ یاری می دادند غافل شدند . اطرافیانی که متاسفانه نامشان در هیچ کتاب و مقاله ای ذکر نشد و متاسفانه نخواهد شد . حتی در برهه ای در برهه ای از زمان جنس تسلیم شدن یاران میرزا از جنس طمع ورزی و از روی هوی هوس نبود . عده ای مثل دکتر حشمت تنها در صورت در امان بودن یاران با توجه به شرایط سخت معیشتی آنان و خانواده شان( و نه در برابر وعده ی پست و مقام و لو دادن خط سیر میرزا و یارانش ) تسلیم شدند که متاسفانه جانشان را در همین راه دادند . البته میرزا کلاً با تسلیم شدن و زمین گذاشتن بیرق جهاد علیه استعمار داخلی و خارجی مخالف بود . در یکی از مقاطع قیام جنگل ، قبل از اینکه انقلابیون روسی وارد ایران شوند و هنگامی که دکتر حشمت تسلیم شد و میرزا به دلیل حملات و فشار نیروهای انگلیسی و مرکز ، مدام عقب می نشست و عده ای زخمی و کشته و عده ای نیز تسلیم می شدند . میرزا برای یارانش سخنرانی کرد و گفت : « امروز بهترین اوقات آزمایش است ، بعضی ها تفنگ را برداشته با اسلحه تسلیم می شوند ، هر چند وضعمان بد است همه خسته و فرسوده ایم و بی آذوقه مواجه با انواع مشکلات ، … ولی از شما می پرسم آیا برای عاشقان میهن و آنهایی که دارای درد وطن پرستیند ، اینگونه سختی ها دارای اهمیت است … امروز وثوق الدوله در ایران گرد و خاک می کند و برای بردن کشور زیر یوغ استعمار انگلیس به محو وطن پرستان همت گماشته اند … چرا که جنگل نقطه ی اتکای آزادمردان و بزرگترین سد پیشرفت مقاصد وطن فروشان است .»

سرانجام میرزا در همین راه و در شرایطی که همه یاران او متفرق و نهضت جنگل از هم پاشیده بود در یازدهم آذر ۱۳۰۰ شمسی در حالی که لحظه ای از مبارزه علیه استعمار و استبداد خارجی و داخلی نکشید ، به شهادت رسید . جهاد و نهضت میرزا اگر چه با کشته شدن او در آن مقطع زمانی به پایان رسید اما سال ها بعد دوباره همان شعارها زنده شد و اینبار محکم تر و با پشتوانه بزرگ مردمی با خون جوانان وطن به بار نشست . حرکت میرزا کوچک خان با وجود اینکه بسیار ساده بود ولی از اصولی دفاع کرد که در انقلاب اسلامی ایران در سال ۵۷ نیز مورد تاکید و تایید قرار گرفت . استقلال کشور با تکیه بر هویت ملی و البته با راهگشایی و راهنمایی اسلام عزیز ، به طوری که ریشه استبداد خشکیده شد و استعمار جرات تجاوز نداشته باشد . یادش گرامی و راهش پر رهرو

میرزا کوچک جنگلی سردار بزرگ مبارزه با استعمار

ا.شادمهر — Wed, 01 Dec 2010 19:54:59 +0000

مقاله ی پیش رو به مناسبت ۱۱ آذر تنظیم و در دو بخش ارائه می گردد:

اگر چه ایران و یا به بیان بهتر فلات ایران از کهن ترین تمدن های بوجود آمده بود،امّا متاسفانه با شکل گیری جامعه ی غرب به دلیل استراتژیک بودن موقعیت جغرافیایی اشهمیشه در معرض تعرض وتجاوز دولت های استعمارگر بوده است.آمریکا،روسیه،انگلیس و… از جمله کشورهای متجاوز به حقوق وثروت کشورهای جهان سوم در انتهای قرن نوزدهم وقرن بیستم بودند.در این میان ایران سهم بزرگ و مهم در برنامه های استعماری کشورهای استعمارگر است.انگلستان که شبه جزیره هند در همسایگی ایران را زیر یوق خود داشت حفظ و کنترل ایران برایش از اهمیت بسیاری برخوردار بود.دولت روسیه نیز که از دیرباز دستیابی به خلیج فارس برایش آرزو بود هوسرانی وبی درایتی دربار ایران را مغتنم شمرد وبا تحت فشار گذاشتن دربار ایران هر بار امتیازات بسیار بزرگی از ایران می گرفت. شعارهای روسیه برای توده های مردم قابل درک تر و البته در کمال تاسف فریبنده بود. روس ها با شعارهایی همچون برابری همه مردم وعدالت برای همه، مردم را با خود همراه می کرد اما مردم پس از فتح شهرها وسرکوبی زمامداران گذشته تغییری احساس نمی کردند و البته برعکس، فشارها در زندگی فرد را بیشتر حس می کردند.

انگلستان و روسیه در برهه های مختلف زمانی مناطقی را از ایران جدا کردند که علاوه بر مشترکات فرهنگی مردم آن مناطق حتی پس از سالها جدایی از ایران به زبان رسمی ایران یعنی فارسی صحبت می کنند.مناطق بزرگی از افغانستان کنونی، قفقاز، نخجوان و…از جمله همین مناطق هستند.
در این میان سرداران و علما و نخبگان زیادی بر علیه این استعمارگری ، هر یک به نحوی و به گونه های مختلف به پا خاستند . مجاهدانی چون مدرس ، رئیس علی دلواری ،میرزاکوچک خان ،کلنل پسیان ، محمد خیابانی و … از جمله این سرداران مبارزه با استعمار پیر انگلستان بودند . امّا بزرگترین مبارز و سردار این عرصه را می توان میرزا کوچک جنگلی دانست که مستقیم و علنی بر علیه این استعمار اعلام جنگ نمود و در این راه هرگز سازش و مسامحه ای را نپذیرفت.

میرزاکوچک جنگلی:تکلیفم کردند تسلیم نشدم ، مرا تهدید و تطمیع ، از وصول به مقصود و معشوقم باز نخواهد داشت . وجدانم به من امر می کند در استخلاص وطنم که در کف قهاریت اجنبی است کوشش کنم

میرزاکوچک خان کار را تا جایی پیش برد که انگلیسی ها با میرزا تماس گرفتند و گفتند : « احمدشاه رفتنی و فاسد است اگر شما با کنار بیایید و با ما علیه بلشویک ها قیام کنید .ما حکومت تو را در کل ایران به رسمیت خواهیم شناخت ولی اگر با ما همکاری نکنی ما با بلشویک ها می سازیم و هر چه جنگل و جنگلی است نابود می کنیم . »
متاسفانه میرزا کوچک خان در عرصه مبارزات خود از چند جهت مورد هجمه بود . دسته اول : روسیه را در شمال ایران می دید که نفوذ بسیاری در رشت و انزلی و همچنین اعتقادات مردم داشت . دسته دوم : انگلیسی ها که از یک طرف دولت ایران را تحت نفوذ خود داشتند و از طرف دیگر قوای نظامی شان در ایران را برای مقابله با جنگلی ها فرستاده بود . دسته سوم : عده ای از یاران برجسته میرزا که تحت عقاید بلشویکی و وابسته به روسیه در میانه های راه با زدن ساز مخالف یا کارشکنی می کردند و یا راهشان را بطور کامل جدا کردند و با عث یاس و سردرگمی مردم شدند .
امّا همه اینها باعث نمی شد تا میرزا از آرمان و هدف اصلی خود یعنی مبارزه با بی عدالتی و استعمارگری کوتاه بیاید . میرزا در جواب نامه و پیغام های نیروهای انگلستان ضمن نامه ای به رتستر چنین می آورد : « انگلیسی ها با وعده هایی که به سایرین دادند و یکبارگی قباله مالکیت ایران را گرفتند . تکلیفم کردند تسلیم نشدم ، مرا تهدید و تطمیع ، از وصول به مقصود و معشوقم باز نخواهد داشت . وجدانم به من امر می کند در استخلاص وطنم که در کف قهاریت اجنبی است کوشش کنم ، شما می فرمائید وظیفه ملت است که برای خلاصی وطنش قیام کند . امّا کابینه حاضر می گوید من محض استفاده شخصی باید مملکت را در بازار بورس لندن به دشمن نجس بفروشم .»
ادامه دارد …