کوچک جنگلی

اماکی میرزا داریم
چه گوارا نخاییم
گوراب زرمیخه داریم
کوبا نخاییم ،
آی برار آی خاخور
د نوگو میرزا چقد جنگل خوسی
میرزا کی خواب واسی
جنگل نوشو
مردم فریاد ره
گدوک* بوشو.

*گدوک محل شهادت میرزا و گائوک آلمانی (هوشنگ)

بوتیم جنگل ،

بوتن: میرزه کوچیک خؤن

بوتیم میرزا ،

بوتن : او مرد میدؤن

بوتیم میدؤن،

بوتن : گیلؤنِ دامؤن

بوتیم اگه ایطوره دئه هأخأن شؤن..

..

بشیم جنگل، بدیم دارؤن بخوشتن

تبردارؤن بمأن میرزایِ کوشتن..

بشیم دامؤن ../ بخأله گیله‌مرداکؤن بمردن

خوشؤنه سورخِ خونِ مئن جوؤن‌زاکؤن دمردن

ایجور مردؤنگی میدؤنِ مئن موردالِ* دأنأ ،

ولی کاری بودن میرزایِ یارؤن

کی هرچئم خاطرأشون مردومؤنِ

ایشؤنِ خونِ سورخی هنده هنّأ.

به نقل از سنگِ خؤج

شاید این چشمه
روزی لبان تو را سیراب
و این درخت
خستگی تو را با خود تقسیم کرده باشد …
شاید روزی بر این تخته سنگ ایستاده باشی
و این بوته ی تمشک را به نرمی
کنار زده باشی …
شاید روزی این کلبه ی غریب
نفس های تو را حس کرده باشد
و این پلِ پیر
به اندازه ی نهری کوچک
با گام های مهربانت گپ زده باشد …
این باران هر چه می کند
نمی تواند تو را از یاد جنگل پاک کند

حمید رضا شکارسری

آخرین تصویر میرزا کوچک خان

میرزا و جنگل

جنگل از خواب زمستانی برخاسته است
با تاک های بزرگ کرزل
وشاخه های ریشه ای کرچل
و ما را با آسمانی سبز
به دوستی می خواند

آی میرزا

جنگل هماره،تو را به ذکر می خواند
جنگل سبزینه بکریست
که بی هیچ واسطه
در هر بهار تو را می زاید
چون نام تو
با رویش و شکغتن دائم
در ذات جنگل است
جنگل به نام تو می روید
جنگل به نام تو می رویاند
در فصل رستن و رستن
جنگل قیامت است
درختان به غرور بر می خیزند
سرود می خوانند :
«جنگل همزاد مرد مقدسی است
که دلداده آفتاب بود
و برای گشتن شب
شمشیر شب شکن برآورد »

آی میرزا

در جستجوی تو
از باریکه شمشادهای مقابل رفتم
و رد پای تو را می جستم
دیدم که رد اسب تو پیداست
بی شک
سواری از اینجا گذشته است
دیدم که شاخه خمیده بیدی
رد تو رامی بوسید
به برق سرخ سم راهوار تو
سوگند می خورم
جنگل از آن توست

آی میرزا

جنگل
وسعت پیوسته سبز سپیدارهاست
و سایه ها
یاد آور خستگی توست
که کسالت زخم خنجر نارفیقان را
در سایه بلوط پیر تکاندی
زان پس بلوط ها
در هر بهار
به یاد تو خون گریه می کنند
سرو را دیدی
ایستادگی اقتضای وجود اوست

اما من

سروی را در جنگل می شناسم
که به احترام نام تو
با تواضع به خاک افتاد
من در ستایش تو و جنگل مرددم
جنگل به حد شرافت زیباست
و تو به اندازه زیبایی جنگل
مردی
تا منتهای جنگل
دنبال رد تو بودم
جنگل تمام شد
رد تو ناتمام
جنگل تمام شد
جنگل میان عبای تو گم شد
و رد پای تو تا دورتر ستاره فراگرفت.

توضیح : کرزل بر وزن بردل و کرچل بر وزن همدل ، دو درخت جنگلی است.

لیمونجو یکی از قراء تابعه رودسر است و سید ابوالقاسم لیمونجوئی که امامت جماعت و شخص متمکنی است مردی است آزادیخواه و در کسوت روحانیت که برادرش وثوق الممالک عسگری در عداد مجتهدین جنگل مشغول خدمتگذاری است .

امام جمعه لیمونجوئی از توقف طولانی جنگلی ها در صفحات گیلان خسته شده و آرزومند است که نهال انقلاب با همه خونهای گرمی که برای آبیاریش ریخته شده است به ثمر بنشیند و زندگی عادی مردم شهری و دهات توام با آسایش و رفاه و عاری از هیجان و دلهره آغاز گردد و لهذا نامه منظومی که مشحون از ترغیب و در تشویق و در عین متضمن ملامت و سرزنش است برای میرزاکوچک خان می فرستد.

خاک ایران توتیا شد زیر سم اسب دشمن
تا به کی ای شیر بنمودی تو اندر بیشه مسکن

خطه زیدق سرا و گوشه گوراب زرمخ
کوه قاف است این ، طلسم جادوان یا چاه بیژن

مردم از شاه و وزیر و دیگران مایوس اما
جمله بر آنند کی ملک از تو خواهد گشت گلشن

ملت ایران به امید تو و تو توی جنگل
عار ناید چون تویی را روز و شب آسوده خفتن

داستان شارل و ناپلئون و ویلهم و سکندر
قصه پاریس و نروژ و خاک یونان دشت ژرمن

کهنه شد ای پور پاک کاوه اسمعیل ثانی
خیز از جا ریشه اعداء دین از بیخ بر کن

کله پر شور باید مردم رزم آزما را
بالله اندر جنگ ناید پیروی عقل کردن

میرزا در صدد بر می آید که پاسخ امام را به نظم بدهد اما چون شاعر نیست به شاعر ملی « اسماعیل دهقان » که این زمان در جنگل بود مراجعه می کند ؛ نامبرده جوابی تنظیم می نماید که بدین مطلع آغاز شده بود:

از تواریخ و سیر آموختم دستور روشن
مرد حزم اول کند اندیشه بعد آهنگ دشمن

متاسفانه بقیه ابیات به یاد نماند و در دیوان مرحوم دهقان نیز که به اهتمام فرزندش فریدون  در سال ۱۳۳۰ به چاپ رسید ملاحظه نگردید . ونیز یک تصنیف محلی (که پنج بیت آن در زیر نگاشته می شود ) ساخته شده بود ، که جوانها آن را با این حالت میخواندند.

چقدر جنگل خوسی … ملت واسی … خستا نبوستی
می جان جانانا … ترا گوما میرزا کوچک خانا

خدا دانه که من … نتانم خفتن … از ترس دشمن
می دیل آویزانا … ترا گوما میرزا کوچک خانا

چیره زودتر نائی – تندتر نائی – تنها بنائی
گیلان ویرانا ترا گوما میرزا کوچک خانا

بیا ای روح روان – تی ریش قربان – بهم نوانان
تی کاس چومانا ترا گوما میرزا کوچک خانا

اما رشت جغلان – ایسیم تی فرمان – کنیم امه جان
تی پا جیر قربان ترا گوما میرزا کوچک خانا

معنی شعر میرزا کوچک خان به فارسی :

چقدر برای ملت در جنگل می خوابی ؟ خسته نشدی؟
ای جان جانانم دلم… (با توام ای ) میرزا کوچک خان

خدا می داند که من از ترس دشمن نمی توانم بخوابم
دلم چشم براه توست … (با توام ای ) میرزا کوچک خان

چرا تندتر نمی آیی ؟ زودتر نمی آیی ؟
گیلان ویران را تنها گذاشتی … (با توام ای ) میرزا کوچک خان

ای روح و روان من ، فدای محاسنت شوم
چشمان آبی ات را بهم نگذار … (با توام ای ) میرزا کوچک خان

ما یاران رشتی تو (بچه های رشت ) گوش به فرمان تو خواهیم بود،
جان خود را زیر پای تو قربانی خواهیم کرد … (با توام ای ) میرزا کوچک خان